Hirarki Polis di Malaysia

Hirarki Polis di Malaysia – Bukit, IPK, IPD, Balai, Pondok & Istilah “Ketenteraan” (Platun, Kompeni, Batalion)

Ramai orang awam selalu tertanya-tanya:
“Balai, IPK, IPD, pondok polis, platun, kompeni, batalion – apa bezanya? Bukan semua polis juga ke?”

Jawapan ringkasnya: ya, semua polis.
Jawapan panjangnya: fungsi, skop kawasan dan struktur pentadbiran mereka berbeza. Jom kita hurai satu-satu, bahasa santai, supaya senang faham dan boleh rujuk bila perlu.

1️⃣ Peringkat Tertinggi: Bukit Aman (Ibu Pejabat PDRM)

Di atas sekali dalam piramid ialah Ibu Pejabat Polis Diraja Malaysia (PDRM) di Bukit Aman.
Orang selalu sebut ringkas “Bukit” saja.

Apa peranan Bukit Aman?

  • Tahap nasional & antarabangsa
  • Menyelaras:
    • dasar dan polisi
    • siasatan kes besar
    • operasi khas
    • kerjasama luar negara (Interpol, ASEANAPOL, dll)
  • Tempat rujukan terakhir jika isu di bawah tak jalan atau perlu campur tangan pusat

Siapa ketua di sini?

  • Ketua Polis Negara (KPN)
  • Pangkat: Inspector General of Police (IGP) – tertinggi dalam PDRM

📌 Ringkasnya:
👉 Bukit Aman = HQ seluruh Malaysia (dan luar negara jika melibatkan kepentingan Malaysia)

2️⃣ Peringkat Negeri: Ibu Pejabat Polis Kontinjen (IPK)

Turun satu aras, kita masuk peringkat negeri – dipanggil Ibu Pejabat Polis Kontinjen (IPK).

  • Setiap negeri ada IPK
  • Pengecualian:
    • WP Putrajaya
    • WP Labuan
      (kedua-duanya di bawah struktur khas)

Siapa ketua IPK?

  • Ketua Polis Negeri (KPNegeri / KP)
  • Pangkat: biasanya DCP → CP, ikut besar kecil negeri

Sabah & Sarawak pula?

  • Gelaran khas: Pesuruhjaya Polis Negeri (PJP)
  • Tapi orang awam sebut KP pun semua faham

📌 Ringkasnya:
👉 IPK = HQ polis untuk satu negeri

3️⃣ Peringkat Daerah: Ibu Pejabat Polis Daerah (IPD)

Setiap negeri dibahagikan kepada beberapa daerah.
Di sinilah wujudnya IPD – Ibu Pejabat Polis Daerah.

Ketua IPD:

  • Ketua Polis Daerah (KPD)
  • English: OCPD – Officer in Charge of Police District

Pangkat OCPD:

  • Daerah kecil: DSP / Superintenden
  • Daerah besar & kritikal: ACP

Peranan IPD:

  • Menyelaras semua balai dalam daerah
  • Urus:
    • jenayah
    • trafik
    • siasatan
    • operasi & rondaan

📌 Ringkasnya:
👉 IPD = pusat kawalan polis untuk satu daerah

4️⃣ Peringkat Operasi Harian: Balai Polis

Di bawah IPD, barulah kita jumpa yang paling biasa orang awam berurusan — Balai Polis.

Kawasan liputan:

  • Pekan
  • bandar kecil
  • beberapa kampung atau taman perumahan

Ketua Balai:

  • Ketua Polis Balai (KPB)
  • English: OCS – Officer in Charge of Station

Pangkat OCS:

  • Balai kecil: Sarjan / Sub-Inspektor
  • Balai bandar: Pegawai kanan (Inspektor ke atas)

📌 Ringkasnya:
👉 Balai = frontliner – laporan polis, rondaan, tangkapan awal

5️⃣ Peringkat Paling Bawah & Setempat: Pondok Polis

Masih ada lagi di bawah balai — Pondok Polis.

Ciri-ciri:

  • Saiz kecil (kadang-kadang cuma satu bilik)
  • Terletak di:
    • taman perumahan
    • kawasan komuniti
    • tempat tumpuan awam
  • Ada juga dipanggil Pondok Polis Komuniti

Fungsi utama:

  • Kehadiran pencegahan
  • Respon cepat
  • Hubungan rapat dengan penduduk setempat

📌 Ringkasnya:
👉 Pondok = polis dekat dengan rakyat

🧭 Ringkasan Struktur Pentadbiran

Bukit Aman → IPK → IPD → Balai → Pondok

6️⃣ Jadi… Batalion, Kompeni, Platun Tu Apa?

Yang ini ramai keliru, sebab bunyi macam tentera.

Istilah:

  • Batalion
  • Kompeni
  • Platun
  • Seksyen

👉 Ini struktur organisasi, bukan lokasi.

Biasanya digunakan oleh unit berunsur operasi berpasukan seperti:

  • Pasukan Gerakan Am (PGA)
    (dulu dikenali sebagai Polis Hutan)

Contoh Struktur PGA:

  • Batalion – unit besar (ratusan anggota)
  • Kompeni – pecahan batalion
  • Platun – lebih kecil
  • Seksyen – kumpulan paling kecil

Kenapa guna istilah ni?

  • Operasi berkonsep separa ketenteraan
  • Tugasan seperti:
    • kawalan sempadan
    • operasi hutan
    • rusuhan
    • keselamatan khas

📌 Penting:
👉 Batalion ≠ Balai
👉 Kompeni ≠ IPD

Ia unit pasukan, bukan tempat orang awam buat laporan.

Kesimpulan Mudah (Versi Orang Kampung 😄)

  • Semua ni polis juga
  • Bezanya:
    • atas-bawah
    • fungsi
    • kawasan liputan

Ingat ayat ni:

“Nak buat laporan – balai.
Nak urus daerah – IPD.
Nak urus negeri – IPK.
Nak urus negara – Bukit Aman.”

Kalau kau polis — memang dah hafal.
Kalau orang awam — harap lepas ni tak pening lagi bila dengar istilah-istilah ni.


Polis Bantuan Universiti Awam – Dia Polis Ke Tak Polis? Di Mana Kedudukan Dalam Hirarki?

Bila sentuh pasal polis bantuan universiti awam, soalan yang selalu timbul ialah:

“Dia ni polis ke? Kenapa uniform macam polis? Kuasa dia sampai mana?”

Jawapan pendek: ya, polis bantuan adalah polis – tetapi bukan PDRM sepenuhnya.
Jawapan panjang: jom kita kaitkan dengan hirarki yang kita dah bincang tadi supaya clear untuk orang awam.

1️⃣ Polis Bantuan Itu Apa Sebenarnya?

Polis Bantuan (Auxiliary Police) ialah pasukan keselamatan bersenjata dan diperakui undang-undang, ditubuhkan di bawah organisasi tertentu seperti:

  • universiti awam (mereka pekerja kerajaan dengan gred perkhidmatan KP/Keselamatan dan Pertahanan Awam)
  • Agensi Kerajaan (seperti AADK, Majlis Bandaran dll)
  • lapangan terbang (AVSec)
  • pelabuhan (Ada badan berkanun kerajaan dan ada juga swasta)
  • syarikat utiliti (TNB dll)
  • Badan Berkanun bukan kerajaan
  • agensi strategik

Sebagai contoh, untuk universiti awam, polis bantuan ini ditubuhkan khas untuk menjaga keselamatan kampus, bukan untuk urus jenayah umum seluruh daerah.

👉 Mereka tertakluk di bawah Akta Polis 1967, tetapi pentadbiran harian bukan di bawah IPD atau balai tetapi JPJKK tetap berkuasa menentukan halatuju mereka.

2️⃣ Polis Bantuan Universiti Awam Duduk Di Mana Dalam Hirarki?

Kalau ikut struktur pentadbiran PDRM:

Bukit Aman → IPK → IPD → Balai → Pondok

👉 Polis Bantuan universiti tidak berada dalam rantaian ini secara langsung.

Sebaliknya:

  • Mereka didaftarkan
  • dilesenkan
  • dan dipantau oleh Polis Diraja Malaysia

Biasanya:

  • Pendaftaran & kawal selia → IPK negeri di bawah JPJKK Negeri.
  • Pengawasan operasi → IPD daerah kampus itu berada

📌 Mudah faham:
👉 Polis Bantuan universiti = “anak saudara” kepada PDRM, bukan anggota tetap keluarga 😄

Walaupun mereka juga mempunyai sistem trafik, aduan, rondaan, siasatan, balai, pondok, operasi tersendiri, tetapi terhad di kawasan mereka sahaja. Contohnya, warga kampus ingin mengadu salah laku, jenayah kecil, kemalangan, rusuhan, pergaduhan, kehilangan dan sebagainya, mereka terus ke pejabat polis bantuan kampus.

3️⃣ Siapa Ketua Polis Bantuan Universiti?

Dalam universiti awam:

  • Polis Bantuan biasanya di bawah Bahagian Keselamatan Universiti
  • Ketua mereka boleh digelar:
    • Ketua Polis Bantuan
    • Pegawai Keselamatan
    • atau jawatan setara (ikut struktur universiti)
    • Pangkatnya tidak lebih dari Ketua Polis Daerah. (Jika KPD adalah Supt, maka pangkat tertinggi mereka adalah DSP setara timbalan KPD).

Namun dari sudut undang-undang kepolisan:

  • mereka beroperasi di bawah arahan dan kebenaran PDRM
  • tertakluk kepada audit & pemeriksaan PDRM

4️⃣ Kuasa Polis Bantuan Universiti – Setakat Mana?

Ini bahagian paling penting untuk orang awam.

Dalam kawasan kampus universiti:

  • boleh:
    • menjalankan rondaan
    • menahan individu
    • memeriksa
    • membuat tangkapan
    • mengawal lalu lintas kampus
  • kuasa hampir sama dengan polis biasa.
  • Mereka adalah penjawat awam gred KP.
  • Mereka menguatkuasa Undang-undang PDRM, AUKU 1971 (Akta Universiti) dan sebarang arahan khas dalam kampus.

Di luar kawasan kampus:

  • ❌ tiada kuasa operasi
  • perlu serah kepada PDRM / IPD berdekatan

📌 Kunci utama:
👉 Kuasa mereka TERHAD kepada kawasan universiti

5️⃣ Pangkat & Uniform – Kenapa Macam Polis?

Polis bantuan universiti juga menjalani Kursus Asas Polis Bantuan di PULAPOL/Maktab PDRM selama hampir 3 bulan. Maka mereka juga:

  • memakai uniform hampir sama dengan PDRM
  • ada:
    • pangkat PDRM
    • nombor anggota PB
    • latihan senjata (terhad)
  • tapi:
    • lencana (arm badge) yang jelas tertulis POLIS BANTUAN

Ini penting supaya:

  • orang awam tak keliru
  • kuasa tak disalah guna di luar kawasan.

6️⃣ Hubungan Polis Bantuan Universiti Dengan Balai & IPD

Dalam amalan sebenar:

  • Kes kecil → polis bantuan kendalikan
  • Kes jenayah serius → terus rujuk IPD
  • Operasi besar / kecemasan / darurat→ joint operation dengan PDRM

📌 Sebab itu:

  • kalau ada kes bunuh, dadah besar, rompakan →
    polis bantuan hanya “secure area”, siasatan penuh tetap PDRM

7️⃣ Banding Mudah (Versi Santai)

Aspek Polis PDRM Polis Bantuan Universiti
Majikan Kerajaan (PDRM) Universiti
Kawasan Seluruh negara Kampus sahaja
Rantaian Bukit → IPK → IPD Universiti → PDRM
Kuasa Penuh Terhad kawasan
Siasatan besar Ya Tidak

8️⃣ Kesimpulan Orang Awam

  • Ya, polis bantuan universiti bukan pengawal keselamatan biasa
  • Ya, mereka ada kuasa undang-undang
  • Tidak, Pejabat mereka bukan balai polis
  • Tidak, mereka tidak boleh bertindak di luar kampus

Ayat senang ingat:

“Dalam kampus – dia polis.
Luar kampus – PDRM ambil alih.”


Kim

Dicatat oleh Kim

Catat Ulasan

0 Ulasan